پرستاری، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی زینب (س)، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران؛ مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر برسلامت، پژوهشکده تروما، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران
چکیده: (50 مشاهده)
زمینه و هدف: زیارت اربعین بهعنوان یکی از بزرگترین گردهماییهای مذهبی جهان، تنها یک آیین دینی نیست، بلکه پدیدهای چندلایه با ابعاد مختلف است. با وجود گسترش مطالعات پیرامون تجمعات مذهبی، تحلیل ابعاد معنوی، اخلاقی و اجتماعی زیارت اربعین و پیامدهای روانی اجتماعی آن همچنان نیازمند تبیین منسجم است. هدف از این مطالعه، شناسایی و تحلیل ابعاد زیارت اربعین و پیامدهای آن بود. روش:این پژوهش از نوع مروری روایتی است. جستجوی مقالات در پایگاههای PubMed، Scopus، Web of Science،GoogleScholar ،SID و Magiran در بازه زمانی سالهای 1389 تا 1404 انجام شد. معیارهای ورود شامل مطالعات تمام متن، منتشرشده به زبان فارسی و انگلیسی بود. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد مستقیم انجام شد. یافتهها: تحلیل دادهها منجر به پدیدار شدن چهار طبقه اصلی شد: (1) تلاقی آیین و معنا در زیارت اربعین، (2) فراروی از خویشتن و تحقق ارزشهای اخلاقی در بستر زیارت، (3) همبستگی اجتماعی و بازسازی رابطه انسان با دیگران، و (4) سلامت معنوی و پیامدهای روانی اجتماعی. یافتهها نشان میدهد که این ابعاد بهصورت درهمتنیده عمل کرده و نوعی تجربه جامع معنوی اجتماعی را شکل میدهند. نتیجهگیری: زیارت اربعین را میتوان نمونهای منحصربهفرد از تعامل میان معنویت، اخلاق و سرمایه اجتماعی دانست که فراتر از یک آیین مذهبی، کارکردهای سلامتمحور فردی و جمعی دارد. درک سازوکارهای معنوی و اجتماعی این پدیده میتواند در توسعه چارچوبهای نظری سلامت معنوی و طراحی مداخلات مبتنی بر معنویت در جوامع دینی نقش مؤثری ایفا کند.
