دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
چکیده: (3 مشاهده)
زمینه و هدف: کاهش استرس یکی از اهداف مهم در طراحی محیطهای درمانی است و محیط فیزیکی بیمارستان میتواند نقش قابلملاحظهای در کاهش استرس بیماران ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفههای کالبدی مؤثر در طراحی بیمارستانهای سالوتوژنیک و بررسی روابط میان این مؤلفهها در ارتباط با کاهش استرس بیماران انجام شد. روش: این پژوهش با رویکرد آمیخته انجام شد. پس از بررسی پیشینه پژوهش و استخراج مؤلفههای مؤثر، پرسشنامهای شامل 45 گویه تدوین و در میان 210 نفر از بیماران بیمارستان قلب شهید رجایی توزیع شد. دادهها با استفاده از SPSS 27 تحلیل شدند و سپس مدلیابی معادلات ساختاری و تحلیل مسیر با نرمافزار AMOS انجام گرفت. در این مرحله، روابط مستقیم و غیرمستقیم میان عوامل، ضرایب مسیر و شاخصهای برازش مدل مورد ارزیابی قرار گرفت. یافتهها: نتایج پژوهش به شناسایی شش عامل کلیدی شامل خوانایی و عملکرد، ایمنی و بهداشت، آسایش محیطی، طبیعتگرایی، زیباییشناسی و آسایش روانی ـ اجتماعی منجر شد. تحلیل مسیر نشان داد که این عوامل در قالب روابط مستقیم و غیرمستقیم با یکدیگر تعامل دارند و آسایش روانی ـ اجتماعی بهعنوان پیامد نهایی مدل، نقش مؤثر در کاهش استرس کاربران ایفا میکند. نتیجهگیری: کاهش استرس در محیطهای درمانی مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه در طراحی بیمارستان است. بر اساس مدل پیشنهادی، مؤلفههای کالبدی بیمارستان از طریق تقویت ابعاد حس انسجام میتوانند به ایجاد محیطی حمایتگر و کاهش استرس بیماران کمک کنند. این مدل میتواند چارچوبی مناسب برای طراحی بیمارستانهای سالوتوژنیک با تأکید بر تجربه روانی بیماران فراهم آورد.
