fa بررسی رابطه پویای بین انتشار دی‌اکسید کربن، مخارج سلامت و رشد اقتصادی کشورهای اسلامی تخصصي Special اصيل Original Article <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> رابطه بین انتشار دی اکسیدکربن، مخارج سلامت و تولید ناخالص داخلی، از مسائلی است که در دهه‌های اخیر مورد توجه اقتصاددانان قرار گرفته است. بررسی عوامل مؤثر بر مخارج سلامت با توجه به افزایش چشم‌گیر آن در دهه گذشته و همچنین عوامل مؤثر بر آلودگی محیط زیست و رابطه متقابل این دو متغیر بر رشد اقتصادی نیز از عواملی است که در دنیا از اهمیت شایانی برخوردار است. بدین منظور این مطالعه به بررسی روابط بین سه متغیر مذکور برای کشورهای منتخب در حال توسعه اسلامی می‌پردازد. </span></span><span dir="LTR"></span><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">روش:</span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> به منظور بررسی روابط بین متغیرهای مذکور از روش گشتاورهای تعمیم یافته برای داده‌های تابلویی 11 کشورهای منتخب در&rlm;حال توسعه اسلامی شامل: کشورهای </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">ایران، کویت، ترکیه، مالزی، اردن، عمان، لیبی، نیجریه، قطر، امارات متحده عربی و عربستان سعودی، برای دوره زمانی </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">برای دوره 2000 تا 2014</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">استفاده شده است. </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">یافته‌ها</span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">: نتایج برآورد الگو نشان داد که رابطه&rlm;ی دو طرفه بین تولید ناخالص داخلی و انتشار گاز دی اکسید کربن و تولید ناخالص داخلی و مخارج سلامت وجود دارد. همچنین رابطه دو طرفه بین مخارج سلامت و تولید ناخالص داخلی تأیید شد. از طرفی رابطه بین مخارج سلامت و انتشار گاز دی اکسید کربن تأیید شد.</span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری</span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">: با توجه به رابطه دو طرفه بین مخارج سلامت و رشد اقتصادی این استدلال را روشن می‌کند که افزایش مخارج دولت می‌تواند باعث بهبود سلامت و در نتیجه افزایش بهره‌وری نیروی کار و در نتیجه افزایش رشد اقتصادی شود. همچنین از آنجایی که که افزایش انتشار گاز دی</span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&lrm;<span dir="RTL">اکسیدکربن باعث افزایش مخارج سلامت و کاهش رشد اقتصادی شده است، باید توجه سیاست‌مداران به محیط زیست افزایش یابد تا از افزایش بیش از حد مخارج سلامت همراه با کاهش رشد اقتصادی جلوگیری شود. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> The relationship between carbon dioxide emissions, health spending and GDP growth is one of the issues that economists have been focusing on in recent decades. Investigating the factors affecting health spending due to its significant increase in the last decade, as well as the factors affecting environmental pollution and the relationship between these two variables on economic growth are also factors that are important in today&#39;s world. To this end, this study examines the relationships between the three mentioned variables for selected Islamic countries.<br> <strong>Methods:</strong> In order to examine the relationships between these variables were done via the econometric method, generalized moment model for panel data of 11 selected Islamic countries including I.R of Iran, Kuwait, Turkey, Malaysia, Jordan, Oman, Libya, Nigeria, Qatar, UAE and Saudi Arabia, for the period from 2000 to 2014.<br> <strong>Results:</strong> The results of the pattern estimation showed that there is a two-way relationship between GDP and carbon dioxide emissions and GDP and health expenditures. The bilateral relationship between health spending and GDP was also confirmed. On the other hand, the relationship between health expenditure and carbon dioxide emissions was confirmed.<br> <strong>Conclusion:</strong> Considering the two-way relationship between health expenditures and economic growth, it can be concluded that increasing government spending can improve health and thus increase labor productivity and increase economic growth. Carbon dioxide emissions have increased health spending and have reduced economic growth, and politicians need to pay more attention to environmental pollution to prevent excessive health spending and reduced economic growth.<span dir="RTL"></span></div> توسعه پایدار, رشد اقتصادی, کاهش دی‌اکسید کربن, هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی, محیط زیست Carbon Dioxide Mitigation, Economic Development, Environment, Health Care Costs 369 374 http://ijhp.ir/browse.php?a_code=A-10-186-1&slc_lang=fa&sid=1 Ehsan Rajabi احسان رجبی e.rajabi@agri-peri.ac.ir rajabi.ehsan63@gmail.com 10031947532846006290 10031947532846006290 Yes Department of Agriculture and Food Policy Agricultural, Planning, Economic and Rural Development Research Institute (APERDRI), Ministry of Jihad-e Agriculture, Tehran, Iran گروه سیاست‌های کشاورزی و غذا، مؤسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، وزارت جهاد کشاورزی، تهران، ایران Roya Akhavan Kharazian رویا اخوان‌خرازیان 10031947532846006291 10031947532846006291 No Department of Economics, Khomeini-Shar Branch. Islamic Azad University, Isfahan, Iran گروه اقتصاد سلامت، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران