Iranian Journal of Culture and Health Promotion

fa نگاهی به مبانی دین‌شناختی و انسان‌شناختی و برخی شاخص‌های سلامت معنوی A View to the Religious and Anthropological Principles and some Indicators of Spiritual Health تخصصي Special مروري Review Article زمینه و هدف: نوشته ‌حاضر، در صدد بیان اجمالی مبانی دین‌شناختی و انسان‌شناختی و نیز برخی شاخص‌های سلامت معنوی با رویکرد اسلامی است. روش: این مطالعه به روش کتابخانه‌ای و اجتهادی با بهره‌گیری از آیات و منابع روایی ‌به‌ویژه نهج‌البلاغه انجام شده است. یافته‌ها: به لحاظ دین‌شناختی، سلامت معنوی حاصل و برآیند یکی از اضلاع پنج‌گانه هندسه معرفتی دین (عقاید، علم، احکام، اخلاق، و معنویت دینی) یعنی « بعد معنویت» است. پنج دسته گزاره و آموزه‌های دین اسلام که هر دسته، بُعدی از ابعاد پنجگانه‌ هندسه معرفتی دین را تشکیل می‌دهند، عهده‌دار تنظیم روابط چهارگانه اساسی انسان در بسیط حیات هستند، این روابط عبارتند از: رابطه انسان با «خدا»، با «خود/ نفس»، با «خلق» و با «دنیا». به لحاظ انسان‌شناختی، غایت اسلام استکمال نفوس و تربیت انسان «جامع» و «کامل» است. در نگاه دینی، «قلب سلیم»، منشأ سلامت معنوی و «قلب سقیم»، منشأ سقامت معنوی است. شاخص‌های سلامت و سقامت معنوی را می‌توان به چهار حوزه که به «تظاهرات وجودی انسان» مربوط می‌شود، یعنی حوزه‌های «بینش»، «منش»، «گرایش» و «کنش» آدمی تقسیم کرد. در میان کلمات حضرت امیر(ع) در نهج‌البلاغه، «خطبه متقین» بیان‌کننده دقیق‌ترین علائم برای تشخیص و طبقه‌بندی سلامت قلب و «خطبه منافقین» دربردارنده بهترین شاخص‌ها برای تشخیص و طبقه‌بندی علائم سقامت قلب است. <div style="text-align: justify;">نتیجه‌گیری: با نظر به مبانی دین‌شناختی و انسان‌شناختی سلامت معنوی و نیز ردگیری دو مقوله سلامت و سقامت نفس در متن آیات و روایات معتبر اسلامی، می‌توان به شاخص‌های مهم سلامت و سقامت معنوی رهنمون شد.</div> Background: The present article seeks to provide a brief overview of religious and anthropological principles as well as some indicators of spiritual health in an Islamic approach. Methods: This study is formed by library and ijtihad method using Quranic verses and Hadith sources, especially Nahj ul-Balaghah. <div style="text-align: justify;">Results: Religiously, spiritual health is the result of one of the five sides of the epistemic geometry of religion (beliefs, knowledge, rules, ethics, and religious spirituality), i.e. the side of "spirituality." The five categories of propositions and doctrines of Islam, each of which forms a side of the five sides of the epistemic geometry of religion, are responsible for regulating four basic human relations in the realm of life. These relations are: man's relationship with "God", with "self / soul", With "creation" and with "world". Anthropologically, the goal of Islam is to complement and educate the "comprehensive" and "perfect" human. In the religious view, the "healthy heart" is the source of spiritual health and the "sickly heart" is the source of spiritual illness. The indicators of spiritual health can be divided into four areas that are related to "human existential manifestations", namely, the areas of human’s "insight", "character", "tendency" and "action". Among the words of Ali ibn Abi Talib(AS) in Nahj ul-Balaghah, "Al-Muttaqin Sermon" expresses the most accurate signs for diagnosing and classifying of hearty health and "Al-Munafiqin sermon" contains the best indicators for diagnosing and classifying signs of hearty illness.</div> <div style="text-align: justify;">Conclusion: Considering the religious and anthropological principles of spiritual health, as well as tracing the two categories of health and illness of the self / soul in Quranic verses and Hadith valid texts, we can be guided to important indicators of spiritual health and illness.</div> انسان‌شناسی تربیتی, جنبه‌های مذهبی سلامتی, سلامت معنوی, شاخص‌های سلامتی Educational Anthropology, Health Status Indicators, Religious Aspects of Health 240 246 http://ijhp.ir/browse.php?a_code=A-10-1-133&slc_lang=fa&sid=1 Ali Akbar Rashad علی‌اکبر رشاد 10031947532846006617 10031947532846006617 No Teacher of Acvanced Level of Islamic Jurisprudence and Usul al-Fiqh at Hawzah and Professor at Islamic Research Institute for Culture and Thought (IICT) مدرس خارج فقه و اصول حوزه و استاد تمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی Mahdi Abaszadeh مهدی عباس‌زاده 10031947532846006618 10031947532846006618 Yes at Islamic Research Institute for Culture and Thought (IICT) پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی