fa 45 سال تجربه مراقبت‌های بهداشتی درمانی اولیه در جمهوری اسلامی ایران فرصت‌ها، چالش‌ها و نقشه راه‌ آینده تخصصي Special مروري Review Article <div style="font-style: normal;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> این مقاله 45 سال تجربه ایران را در توسعه مراقبت‌های بهداشتی درمانی اولیه بیان می‌کند و به فرآیند توسعه این مراقبت‌ها در ایران می‌پردازد. علاوه عواملی را که موجب رشد کمی و کیفی آن شده است بر می‌شمارد و به فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌رو می‌پردازد و نقشه راه را برای آینده ترسیم می‌کند. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روش:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> با روش مرور کتابخانه‌ای و ثبت تجربیات افراد خبره و استفاده از منابع علمی موجود مطالب جمع‌آوری شده است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> از نکات مثبت و فرصت های موجود در ابتدای امر، بومی بودن کارکنان به‌خصوص بهورزان، سیاست‌گذاری برپایه شواهد علمی، آموزش مبتنی بر نیاز، ارائه خدمات به صورت فعال، نظام آماری مناسب و ساده، حمایت سازمان‌های بین‌المللی، داشتن نقشه راه برای توسعه کمی و کیفی برنامه با ملاحظه شرایط اکولوژیک هر منطقه، استفاده از ظرفیت کمی و علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی در تأمین منابع انسانی مورد نیاز و اعتلای کیفیت خدمات، تعهد بالای سیاسی و هدایت و نظارت مطلوب به‌خصوص در دهه اول انقلاب، است که منجر به بهبود چشمگیر شاخص های سلامت به‌خصوص در کاهش مرگ‌ومیر مادران و کودکان، ریشه‌کنی، حذف یا کنترل بیماری‌های واگیردار، کاهش میزان باروری کلی و افزایش امید زندگی شده است. درخصوص نکات منفی و چالش ها، عدم اجرای برنامه پزشکی خانواده، شکل نگرفتن نظام ارجاع به صورت کامل، عدم تغییر به هنگام در ساختار و برنامه‌ها براساس نیاز جامعه، عدم استفاده کامل از فناوری اطلاعات در نظام آماری، تغییر در رویکردها با تغییر دولت‌ها و مدیران،کم‌رنگ بودن برنامه‌های مشارکت‌های مردمی و ضعف در همکاری‌های بین‌بخشی می‌توان اشاره کرد. در این راستا پیشنهادهایی به عنوان نقشه راه برای آینده درجهت توسعه مراقبت های بهداشتی درمانی ارائه شده است. </span></span><span dir="LTR"></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">بحث و نتیجه‌گیری:</span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"> در مجموع مراقبت‌هـای بهداشـتی درمانی اولیه در جمهوری اسلامی ایران بـا تحقیـق شـکل گرفت در سایه تعهـد سیاسـی و برنامـه‌ریـزی خـوب بـه‌خصوص در روستا رشد کرد، لیکن اینک نیاز به بازسـازی جدی دارد تا آنچه به دست آمده است از دست نرود.</span></span></span></div> <strong>Aim</strong>: This article presents 40 years of experience in the process of developing primary healthcare. It also addresses the opportunities and challenges ahead and outlines the roadmap for the future.<br> <strong>Method</strong>: A literature review was undertaken, recording, documenting and using available scientific resources.<br> <strong>Results</strong>: Positive points and opportunities at the onset, and especially in the first decade after the revolution were noted. Training medical technicians, evidence based policymaking, need-based education, simple statistical system, international organization support, formulation of a roadmap for quantitative and qualitative development of the program considering &nbsp;ecological conditions of each region, use of the quantitative scientific capacity of medical universities to exploit human resources and improve services rendered, proper guidance and supervision were undertaken. This led to a significant improvement in health indicators, particularly in reducing maternal and child mortality rate, eradication and elimination or control of communicable diseases, decreasing total fertility rate and increasing life expectancy.<br> Shortcomings and challenges included failure to implement family medicine planning , failure to organize the whole referral system, lack of timely change in structure and implementing programs based on community needs. Lack of full use of information technology in the statistical system, change in approaches and management with changing governments and managers, lack of public participation programs and weakness in cross-sectoral partnerships necessitate further planning .In this regard, suggestions are presented as a roadmap for future development of the healthcare system.<br> <strong>Conclusion</strong>: Primary healthcare was established through research in the Islamic Republic of Iran and it grew by commitment and planning, especially in rural villages; however, it needs serious reconstruction in order to preserve what has been achieved. برنامه ریزی بهداشتی, سیاست بهداشت, مراقبت بهداشتی اولیه Health Planning, Health Policy, Primary Health Care 438 448 http://ijhp.ir/browse.php?a_code=A-10-1-17&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Malekafzali حسین ملک‌افضلی 10031947532846005715 10031947532846005715 Yes Fellow of the Academy of Medical Sciences IR. Iran عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی Bijan Sadrizadeh بیژن صدری‌زاده 10031947532846005716 10031947532846005716 No Honorary member of academy of medical sciences I.R Iran عضو افتخاری فرهنگستان علوم پزشکی