زمینه و هدف: این مقاله 45 سال تجربه ایران را در توسعه مراقبتهای بهداشتی درمانی اولیه بیان میکند و به فرآیند توسعه این مراقبتها در ایران میپردازد. علاوه عواملی را که موجب رشد کمی و کیفی آن شده است بر میشمارد و به فرصتها و چالشهای پیشرو میپردازد و نقشه راه را برای آینده ترسیم میکند. روش: با روش مرور کتابخانهای و ثبت تجربیات افراد خبره و استفاده از منابع علمی موجود مطالب جمعآوری شده است. یافتهها: از نکات مثبت و فرصت های موجود در ابتدای امر، بومی بودن کارکنان بهخصوص بهورزان، سیاستگذاری برپایه شواهد علمی، آموزش مبتنی بر نیاز، ارائه خدمات به صورت فعال، نظام آماری مناسب و ساده، حمایت سازمانهای بینالمللی، داشتن نقشه راه برای توسعه کمی و کیفی برنامه با ملاحظه شرایط اکولوژیک هر منطقه، استفاده از ظرفیت کمی و علمی دانشگاههای علوم پزشکی در تأمین منابع انسانی مورد نیاز و اعتلای کیفیت خدمات، تعهد بالای سیاسی و هدایت و نظارت مطلوب بهخصوص در دهه اول انقلاب، است که منجر به بهبود چشمگیر شاخص های سلامت بهخصوص در کاهش مرگومیر مادران و کودکان، ریشهکنی، حذف یا کنترل بیماریهای واگیردار، کاهش میزان باروری کلی و افزایش امید زندگی شده است. درخصوص نکات منفی و چالش ها، عدم اجرای برنامه پزشکی خانواده، شکل نگرفتن نظام ارجاع به صورت کامل، عدم تغییر به هنگام در ساختار و برنامهها براساس نیاز جامعه، عدم استفاده کامل از فناوری اطلاعات در نظام آماری، تغییر در رویکردها با تغییر دولتها و مدیران،کمرنگ بودن برنامههای مشارکتهای مردمی و ضعف در همکاریهای بینبخشی میتوان اشاره کرد. در این راستا پیشنهادهایی به عنوان نقشه راه برای آینده درجهت توسعه مراقبت های بهداشتی درمانی ارائه شده است. بحث و نتیجهگیری: در مجموع مراقبتهـای بهداشـتی درمانی اولیه در جمهوری اسلامی ایران بـا تحقیـق شـکل گرفت در سایه تعهـد سیاسـی و برنامـهریـزی خـوب بـهخصوص در روستا رشد کرد، لیکن اینک نیاز به بازسـازی جدی دارد تا آنچه به دست آمده است از دست نرود.
