fa مبانی فلسفی معنویت در اسلام (با نگاهی به تفاوت آن با رویکرد غیردینی) تخصصي Special اصيل Original Article <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:8pt"><span style="line-height:18pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-0.15pt"><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">زمینه و هدف</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">:</span></b><b> </b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">دو رویکرد متفاوت را می‌توان در تلقی از معنویت جست‌وجو کرد: رویکرد دینی و رویکرد غیردینی. در دین اسلام، معنویت همواره به عنوان عنصر اصلی در دینداری و تربیت دینی مورد تأکید است، در حالی که معنویت‌گرایی جدید، رسیدن به معنویت را فارغ از دین پیگیری می‌کند. هدف پژوهش حاضر، مطالعه مبانی فلسفی معنویت از نگاه اسلام است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:8pt"><span style="line-height:18pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-0.15pt"><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">روش‌:</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> پژوهش حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی، مبانی فلسفی معنویت در تفکر اسلامی را مورد مطالعه قرار داده و با روش مقایسه‌ای، به تفاوت مبانی فلسفیِ معنویت دینی و غیردینی اشاره کرده است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:8pt"><span style="line-height:18pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-0.15pt"><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">یافته‌ها:</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> معنویت در تفکر اسلامی، قلمرو مربوط به عوالم برتر از مُلک و ماده و ناظر به مبدأ و معاد عالَم است. همچنین این معنویت، ابعاد مختلف وجودی انسان و نیز انواع روابط انسانی را در برمی‌گیرد. در مقابل، گستردگی تجربه معنوی در رویکردهای جدید، به گونه‌ای است که شامل ارتباط انسان با &laquo;واقعیت متعالی&raquo; به هر شکل می‌شود. نگرش</span></span> <span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">غیردینی به معنویت، تکثّرگرایی در معنویت را دامن می‌زند که با محذور جدی معرفت‌شناختی مواجه است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">نتیجه‌گیری:</span></span></b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> در هستی‌شناسیِ معنویت، از منظر اسلامی برای عالَم و همه مخلوقات دو ساحت در نظر گرفته می‌شود: ساحت ملکوت و ساحت مُلک؛ اما رویکرد غیردینی که معنویت را فارغ از ارتباط انسان با مبدأ و معاد جستجو می‌کند، فاقد بنیادهای هستی‌شناختیِ استوار است. در معرفت‌شناسی معنویت، معنویت اسلامی، انسان را به نحوه خاصی از معرفت می‌رساند که متعلَّق آن، عالَم غیب است و این معنویت در سطح فرد و جامعه، قابل شناخت است؛ اما در رویکردهای اثبات‌گرایانه و علم‌گرایانه افراطی، تنها شناخت تجربی و علمی معتبر است و معنویت چندان قابل شناخت نیست. در ارزش‌شناسی معنویت، سنخ ارزش‌های معنوی که ادیان الهی انسان را بدان فرا می‌خوانند، متفاوت از ارزش‌های معنوی است که رویکردهای غیردینی ارائه می‌کنند.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt">Background</span></b><span style="font-size:10.0pt">: There are two different approaches in perception of spirituality: religious approach and non-religious approach. In Islam, spirituality is always emphasized as the main element in religiousness and religious education. The modern view to spirituality has a trans-religious approach and pursues spirituality regardless of religion. The aim of the current research is to study the philosophical foundations of spirituality from the perspective of Islam.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt">Methods</span></b><span style="font-size:10.0pt">: The current research has studied the philosophical foundations of spirituality in Islamic thinking with a descriptive-analytical method, and has determined the difference between the philosophical foundations of religious and non-religious spirituality with a comparative method.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt">Results</span></b><span style="font-size:10.0pt">: In Islamic thinking, spirituality pertains to the realm beyond the material world and the origin and end of the world. This religious spirituality refers to both the existential dimensions of human, and also to human relations. </span><span style="font-size:10.0pt">On the contrary, </span><span style="font-size:10.0pt">the extensiveness of spiritual experience in modern approaches is such that it includes any kind of human connection with &quot;transcendental reality&quot;. The non-religious attitude towards spirituality, causes pluralism in spirituality that faces serious epistemological limitations.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:12.0pt"><b><span style="font-size:10.0pt">Conclusion</span></b><span style="font-size:10.0pt">: In the ontology of spirituality, Islam considers two domains for beings and all creatures in the universe: the heavenly domain and worldly domain; In contrast, the non-religious attitude, which deals with spirituality without an origin and end, lacks firm ontological foundations. In the epistemology of spirituality, Islamic spirituality brings a person to a special kind of knowledge, which is related to the unseen world, and this spirituality can be acknowledgedat the level of the individual and society. In the positivist and radical scientist approach, on the other hand, only empirical and scientific knowledge is valid, and spirituality is not very recognizable. In the axiology of spirituality, the set of spiritual values that divine religions call to man are mainly different from the spiritual values called for in non-religious spirituality.</span></span></div> ارزش‌شناسی, دین, معرفت‌شناسی, معنویت, هستی‌شناسی Axiology, Epistemology, Ontology, Religion, Spirituality 412 420 http://ijhp.ir/browse.php?a_code=A-10-311-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Abbaszadeh مهدی عباس زاده dr.abbaszadeh@iict.ac.ir 100319475328460010134 100319475328460010134 No Epistemology Department at Research Institute for Islamic Culture and Thought (IICT) گروه معرفت‌شناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی Ahmad Salami احمد سلامی salami020@yahoo.com 100319475328460010135 100319475328460010135 Yes Religious Studies, Research Fellow of Medicine, Quran and Hadith Research Center in Baqiyatallah University of Medical Sciences پژوهشگر مرکز تحقیقات طب، قرآن و حدیث دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله الاعظم