Iranian Journal of Culture and Health Promotion

fa تبیین مدل ارتباطی فرهنگ سلامت و سبک زندگی سلامت‌محور: یک مطالعه نظری Explaining the Relationship Model between Health Culture and Health-Promoting Lifestyle: A Theoretical Study عمومى General مفهومي Conceptual Paper <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: سبک زندگی سلامت‌محور یکی از تعیین‌کننده‌های اساسی سلامت در جوامع معاصر است، با این حال شکاف میان آگاهی و رفتار همچنان از چالش‌های بنیادین حوزه ارتقای سلامت به‌شمار می‌رود. این مطالعه با هدف تبیین ارتباط میان فرهنگ سلامت و سبک زندگی سلامت‌محور و ارائه یک مدل مفهومی یکپارچه انجام شده است. روش: این پژوهش یک مطالعه مروری ـ نظری مبتنی بر سنتز مفهومی است. منابع علمی مرتبط با فرهنگ سلامت، سبک زندگی سلامت‌محور، سواد سلامت، عادت‌واره، نظریه ساخت‌یابی و تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت به‌صورت تحلیلی بررسی و تلفیق شدند. سپ بر پایه روابط مفهومی استخراج‌شده، مدل پیشنهادی پژوهش تدوین شد. یافته‌ها: سنتز ادبیات نشان داد که ارتباط فرهنگ سلامت با سبک زندگی سلامت‌محور، رابطه‌ای مستقیم و خطی نیست، بلکه از طریق دو سازوکار میانجی، ژیعنی سواد سلامت و عادت‌واره سلامت تبیین می‌شود. مدل مفهومی پژوهش چهار سطح به‌هم‌پیوسته ـ فرهنگ سلامت، سواد سلامت، عادت‌واره سلامت و سبک زندگی سلامت‌محور ـ را معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که عوامل ساختاری و اجتماعی در تمامی مراحل این فرایند نقش تعدیل‌کننده دارند. همچنین، مدل بر وجود یک رابطه بازخوردی میان سبک زندگی سلامت‌محور و فرهنگ سلامت تأکید می‌کند؛ به‌گونه‌ای که رفتارهای سلامت‌محور نیز در بازتولید و تقویت فرهنگ سلامت نقش‌آفرین‌اند. نتیجه‌گیری: مدل پیشنهادی، چارچوبی نظری برای تبیین شکل‌گیری سبک زندگی سلامت‌محور ارائه می‌کند و نشان می‌دهد که ارتقای رفتارهای سلامت مستلزم مداخلات هم‌زمان در سطوح فرهنگی، شناختی، رفتاری و ساختاری است. این مدل می‌تواند مبنایی برای پژوهش‌های آینده در زمینه طراحی برنامه‌های ارتقای سلامت قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: A health-promoting lifestyle is a key determinant of health in contemporary societies. However, the persistent gap between health knowledge and actual behavior remains a major challenge in health promotion. This study aimed to explain the relationship between health culture and a health-promoting lifestyle and to propose an integrated conceptual model. Methods: This theoretical review was conducted using a conceptual synthesis approach. Relevant literature on health culture, health-promoting lifestyle, health literacy, health habits, structuration theory, and the social determinants of health was critically reviewed and synthesized. Based on the extracted conceptual relationships, a conceptual model was developed. Results: The literature synthesis indicated that the relationship between health culture and a health-promoting lifestyle is neither direct nor linear but is mediated by two key mechanisms: health literacy and health habits. The proposed conceptual model comprises four interconnected levels: health culture, health literacy, health habits, and health-promoting lifestyle. The model further demonstrates that structural and social factors play a moderating role throughout this process. In addition, it highlights a feedback relationship between a health-promoting lifestyle and health culture, whereby health-promoting behaviors contribute to the reproduction and reinforcement of health culture. Conclusion: The proposed model provides a theoretical framework for explaining the development of a health-promoting lifestyle and suggests that promoting healthy behaviors requires simultaneous actions at the cultural, cognitive, behavioral, and structural levels. The model may serve as a foundation for future research and the development of health promotion programs.</div> ارتقای سلامت, سبک زندگی سالم, سواد سلامت, عادت‌ها Habits, Health Literacy, Health Promotion, Healthy Lifestyle 0 0 http://ijhp.ir/browse.php?a_code=A-10-724-4&slc_lang=fa&sid=1 farzaneh koohi فرزانه کوهی f_koohi630@yahoo.com 100319475328460011046 100319475328460011046 Yes in Communication Sciences, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran علوم ارتباطات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران