Iranian Journal of Culture and Health Promotion

fa طراحی مدل تحول دیجیتال اخلاق‌محور در نظام سلامت Designing an Ethics-Driven Digital Transformation Model in the Healthcare System تخصصي Special اصيل Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: تحول دیجیتال، دگرگونی عمیقی در شیوه ارائه خدمات سلامت ایجاد کرده است. نبود یک الگوی بومی و اعتبارسنجی‌شده، همچنان یک خلأ جدیپژوهشی و مدیریتی به شمار می‌رود. هدف اصلی پژوهش حاضر، طراحی و اعتبارسنجی یک مدل جامع برای تحول دیجیتال اخلاق‌محور در دانشگاه‌های علوم پزشکی قطب سه آمایشی کشور تعیین شد. روش‌: این پژوهش با رویکرد ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شد. در فاز کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با هیجده نفر از خبرگان گردآوریو با بهره‌گیری از تحلیل مضمون، ابعاد و مؤلفه‌های مدل استخراج شد. در فاز کمی، از تکنیک دیمتل فازی و به‌منظور پیش‌بینی پیامدها، مدل سیستم استنتاج فازی- عصبی تطبیقی (Adaptive Neuro-Fuzzy Inference [NFIS]) طراحی و اجرا شد. یافته‌ها: یافته‌های بخش کیفی به شناسایی هشت بُعد اصلی شامل حکمرانی اخلاقی، زیرساخت فناورانه، توانمندسازی ذی‌نفعان، رهبری و راهبرد، چارچوب قانونی، فرهنگ سازمانی، یکپارچگی داده‌ها، و پیامدها و خلق ارزش منجر شد. نتایج دیمتل فازی نشان داد رهبری و راهبرد تأثیرگذارترین عامل علّی و پیامدها و خلق ارزش تأثیرپذیرترین عامل معلولی در مدل است. همچنین، مدل ANFIS توانست روابط پیچیده و غیرخطی میان عوامل علّی و پیامد نهایی را به‌طور دقیق شبیه‌سازی کند. نتیجه‌گیری: موفقیت تحول دیجیتال در دانشگاه‌های علوم پزشکی، یک مسئله فنی نیست، بلکه مستلزم توجه نظام‌مندبه ملاحظات راهبردی، اخلاقی و قانونی است. مدل ارائه‌شده در این پژوهش می‌تواند به‌عنوان نقشه راهی عملیو مبتنی بر شواهد سیاست‌گذاران و مدیران نظام سلامت به‌کار گرفته شود تا باتخصیص هدفمند منابع و هدایت هوشمندانهفرایندهایتحول،مسیرگذار به نظامی عادلانه‌تر، پاسخگو و انسان‌محور تسهیل شود.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Digital transformation has brought about a profound shift in the delivery of healthcare services. The lack of a localized and validated model remains a critical research and managerial gap. Therefore, the primary objective of this study was to design and validate a comprehensive model for ethics-centered digital transformation in the medical sciences universities of Iran’s third macro-region (Amayesh Pole 3). Methods: This study employed a sequential exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, data were gathered through semi-structured, in-depth interviews with 18 experts, and the model’s dimensions and components were extracted using thematic analysis. In the quantitative phase, the Fuzzy DEMATEL technique was utilized to identify the causal relationships among the dimensions, followed by the design and implementation of an Adaptive Neuro-Fuzzy Inference System (ANFIS) model to predict the outcomes. Results: The qualitative findings led to the identification of eight primary dimensions: Ethical Governance, Technological Infrastructure, Stakeholder Empowerment, Leadership and Strategy, Legal Framework, Organizational Culture, Data Integration, and Outcomes and Value Creation. Fuzzy DEMATEL results indicated that “Leadership and Strategy” was the most influential causal factor, while “Outcomes and Value Creation” was the most influenced effect factor in the model. Furthermore, the ANFIS model successfully simulated the complex, non-linear relationships between the causal factors and the ultimate outcome. Conclusion: Successful digital transformation in medical sciences universities is not merely a technical issue, but rather demands simultaneous attention to strategic, ethical, and legal considerations. The proposed model can serve as a practical roadmap for healthcare policymakers and managers in target-oriented resource allocation and guiding digital transformation toward a more equitable, accountable, and human-centered system.</div> اخلاق, ارائه مراقبت‌های بهداشتی, سلامت دیجیتال, مدل ساختاری Delivery of Health Care, Digital Health, Ethics, Structural Models. 0 0 http://ijhp.ir/browse.php?a_code=A-10-1490-1&slc_lang=fa&sid=1 Maasoumeh Rezaeenya معصومه رضایی نیا 4529965521@iau.ac.ir 100319475328460010576 100319475328460010576 No Department of management,Na.C.,Islamic Azad University,Najafabad,Iran گروه مدیریت،واحد نجف آباد،دانشگاه آزاد اسلامی،نجف آباد،ایران. Sayyed Mohammadreza Davoodi سیدمحمدرضا داودی sm.davoodi@iau.ac.ir 100319475328460010577 100319475328460010577 Yes Department of management, Deh.C., Islamic Azad University, Isfahan, Iran گروه مدیریت، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران Shohreh Ajoudanian شهره آجودانیان Shajoudanian@iau.ac.ir 100319475328460010578 100319475328460010578 No Department of Computer Engineering, Na.C., Islamic Azad Univerdity, Najafabad, Iran گروه مدیریت،واحد نجف آباد،دانشگاه آزاد اسلامی،نجف آباد،ایران.